THÔNG TIN TÓM TẮT VỀ NHỮNG KẾT LUẬN MỚI
CỦA LUẬN ÁN TIẾN SĨ
Tên đề tài: Tiểu thuyết lịch sử Việt Nam đương đại – nhìn từ góc độ thể loại
Chuyên ngành: Lý luận văn học
Mã số: 9.22.01.20
Nghiên cứu sinh: Nguyễn Thị Minh Phượng
Cán bộ hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Văn Dân
Cơ sở đào tạo: Trường Đại học Sư phạm Hà Nội
Những kết luận mới của luận án
Tiểu thuyết lịch sử (TTLS) Việt Nam đương đại (từ năm 1986 đến nay) có nhiều đổi mới về mặt nội dung và nghệ thuật trong các lớp cấu trúc tự sự như điểm nhìn, cốt truyện, nhân vật, không- thời gian, ngôn ngữ,… phát triển phong phú, đa dạng theo nhiều xu hướng: TTLS bám sát sử liệu, TTLS dụ ngôn hóa sử liệu, TTLS đối thoại với sử liệu. Việc xử lý yếu tố lịch sử- hư cấu ở mỗi xu hướng có sự khác nhau, đảm bảo các nguyên tắc thể loại.
Xu hướng TTLS bám sát sử liệu thiên về tính chất mô tả, minh họa lịch sử theo tinh thần trung thành với sử liệu, về sau, xu hướng này dần dịch chuyển từ khuynh hướng sử thi sang thế sự, tô đậm hành động của nhân vật, sự kiện lịch sử được đẩy lên bình diện hàng đầu, nhằm phổ biến những kiến thức lịch sử dày đặc đến người đọc.
Xu hướng TTLS dụ ngôn hóa sử liệu tuân thủ chặt chẽ nguyên tắc kết hợp hài hòa giữa yếu tố “lịch sử” và “hư cấu” để thực hiện mục tiêu hàng đầu là truyền tải các bài học giáo huấn một cách gián tiếp qua những tấm gương người thật, việc thật gắn với nhân vật lịch sử có thật và sự kiện được ghi chép trong sử liệu, nhằm truyền đến người đọc nhiều bài học giáo huấn về lòng yêu nước, chính trị- tôn giáo, vấn đề đại đoàn kết dân tộc, chủ nghĩa nhân đạo.
– Xu hướng TTLS đối thoại với sử liệu hoài nghi lịch sử, muốn nhận thức lại lịch sử, coi trọng việc hư cấu giả định về những điều có thể xảy ra quanh các sự kiện mà sử liệu không ghi chép, dự phóng về một “lịch sử mới” qua những trải nghiệm của cá nhân, đối thoại, phản biện lịch sử nhằm giải thiêng thần tượng. Các nhà văn mượn lịch sử như là cái cớ để nhận thức lại các chân giá trị bằng quan điểm thẩm mỹ. Vì xu hướng này thường luận giải lịch sử bằng sự phản biện khá tự do, dân chủ, nên nhà văn phải kiểm soát tốt tư duy nghệ thuật, không được mở rộng quan điểm phản biện quá chủ quan đến mức cực đoan, không xuyên tạc sai lệch bản chất lịch sử dân tộc, không vi phạm nguyên tắc thể loại.
